Mensenrechten & Milieu

Situatie van vrouwen in de Democratische Republiek Congo blijft zorgelijk

Sinds DR Congo in 1960 onafhankelijk werd van België is het in het politiek instabiele land onrustig. Er breken regelmatig gevechten uit tussen het regeringsleger en verschillende rebellengroeperingen, zoals de ADF (een Oegandese rebellenbeweging) en de FDLR (een Hutu-militie). De bevolking heeft hier erg onder te lijden. Er vinden massale oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid plaats, waaronder verkrachtingen, door zowel regeringstroepen als rebellen. Er bestaat er een extreme cultuur van straffeloosheid. Nieuwe onrust, met onveilige situaties voor met name mensenrechtenverdedigers, wordt verwacht rond de aankomende verkiezingen in 2016. De huidige president Kabila, wiens maximum aan twee regeringstermijnen dan zal zijn verstreken, probeert via omwegen (zoals een aanpassing in de grondwet) aan de macht te blijven. Verder zijn er spanningen rondom natuurlijke hulpbronnen, vooral in de oostelijke provincies Noord- en Zuid-Kivu.

Justice and Peace Nederland richt zich in Congo op de bescherming van mensenrechtenverdedigers en op de versterking van de positie van vrouwen, met een focus op landrechten. De activiteiten vinden plaats in de provincies Noord- en Zuid-Kivu. Justice and Peace volgt de situatie in Congo op de voet, en brengt het onder de aandacht van nationale en internationale beleidsmakers.

Successen

Er lijkt vooruitgang te zijn geboekt met het opzetten van een nationale mensenrechtencommissie en het doorvoeren van wetgeving om internationale misdaden te berechten. Verder heeft de Congolese overheid in juli 2014 toegezegd te gaan werken aan eerlijkere rechtspraak, door het verder te bespreken van het oprichten van zogenoemde Mixed Chambers. Deze Congolese tribunalen voor misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden zullen worden ondersteund door internationale juristen en experts. Door de samenwerking van Congolese juristen met internationale experts zal de rechtspraak in het land ten aanzien van internationale misdaden aanzienlijk verbeteren. Justice and Peace heeft zich mede sterk gemaakt en lobby gevoerd hiervoor. Deze en andere aanbevelingen voor het Afrikaanse land zijn geformuleerd door lidstaten van de Verenigde Naties en opgenomen in de Universal Periodic Review (UPR) van de Verenigde Naties (VN) in 2014. UPR-rapporten (zie kader) zijn een instrument van de VN om regelmatig de mensenrechten van landen te meten en verbeteringen voor te stellen.

Activiteiten van Justice and Peace

  • Ondersteunen van lokale partners bij het voor het voetlicht brengen van mensenrechtenschendingen op internationaal niveau. Justice and Peace helpt hen onder meer bij het schrijven van schaduwrapporten (zoals de genoemde Universal Periodic Review van de VN) en bij het verkrijgen van toegang tot internationale fora, zoals de Raad voor de Mensenrechten in Genève en parlementariërs in Nederland en Brussel;
  • Versterken van diverse mensenrechtenorganisaties en commissies in Oost-Congo zoals de zogenoemde Commissions Diocésaines Justice et Paix (CDJPs) door middel van interactieve trainingen. Zo is in augustus 2014 een training projectmanagement verzorgd voor projectmedewerkers van samenwerkingspartners.
  • Faciliteren van intensieve en interactieve lobbytrainingen met als doel het formuleren van een boodschap en het verspreiden van deze boodschap onder invloedrijke personen en organisaties, om problemen op te lossen en bedreigingen het hoofd te bieden.
  • Ondersteunen van partners bij de uitvoering van lokale projecten ter versterking van de positie van de vrouw in DR Congo, met een specifieke focus op de kwetsbare groepen zoals weduwen.
  • Bemiddelen bij het zoeken van internationaal of lokaal onderdak en het ondersteunen van mensenrechtenverdedigers die in direct gevaar zijn, bijvoorbeeld via het Shelter City programma.
  • Uitnodigen van Congolese mensenrechtenverdedigers voor The Hague Training Course in Den Haag ter bevordering van hun veiligheid.
  • Koppelen van Congolese mensenrechtenverdedigers aan Nederlandse en Europese beleidsmakers via Connect-2-Protect van Justice and Peace. Zodoende kunnen zij hun invloed op het Nederlandse en het internationale beleid vergroten en aandacht genereren voor hun werk.

Samenwerkingsverbanden

Justice and Peace werkt samen met lokale Commissies waaronder lokale mensenrechtenorganisaties en de genoemde CDJPs op het gebied van capaciteitsversterking. Deze partners delen op hun beurt hun nieuw opgedane kennis en vaardigheden met de overige maatschappelijke lokale doelgroepen zoals jongeren, lokale leiders en opinieleiders.

Tijdens de lobby van Justice and Peace met betrekking tot de UPR in 2014 is er intensief samengewerkt met bijvoorbeeld Congo Peace Network in Goma, SOS IJM in Bukavu en Centre d'études sur la Justice et la Résolution 1325 in Kinshasa.


Jonge Congolese militiastrijders vlakbij Bunia, DRC.
(foto: Tiggy Ridley/IRIN).

Voor meer informatie, neem contact op met Maaike van Breevoort, Programmamedewerker (E-mail)

UPR Rapporten

Een Universal Periodic Review (UPR) is een evaluatie van de mensenrechtensituatie per land. Sinds 2008 moeten alle landen in de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties (VN) iedere vier jaar een  zogenoemd mensenrechtenexamen afleggen. Tevens dient er voorafgaande aan dit examen informatie te worden aangeleverd, dat bestaat uit:

  1. een rapport van de betreffende overheid over de mensenrechten-situatie in het land
  2. aanbevelingen en commentaren van verdragsorganen en VN-rapporteurs over het land, samengesteld door het Hoge Commissariaat voor de Rechten van de Mens en onderzoek-informatie van mensenrechtenorganisaties zoals Justice and Peace.

Het examen bestaat vervolgens uit een sessie van drie uur waarin andere landen vragen stellen en aanbevelingen doen. Het land dat examen doet, kan hier op reageren en moet aangeven welke aanbevelingen het in de komende vier jaar gaat implementeren.

Links