Mensenrechten & Milieu

Kenia: naar vreedzame en sterke gemeenschappen

Etnische diversiteit in Kenia is weerspiegeld in de levendige cultuur, maar leidt tegelijkertijd door structurele ongelijkheden binnen de maatschappij tot spanningen. De verkiezingen in 2007 werden gekenmerkt door protest en rellen, de nadruk leggend op etnische en culturele verschillen die leidden tot 350.000 ontheemden en tot de dood van 1.000 mensen. Tijdens de meest recente verkiezingen in 2013 was de situatie significant verbeterd, maar tegelijkertijd krimpt de ruimte binnen de maatschappij voor kritische geluiden.

Land blijft een complex en explosief onderwerp in Kenia. Het wordt verbonden aan politieke en etnische achtergronden en pogingen om problemen gerelateerd aan land op te lossen hebben geresulteerd in ontheemding en het verlies van levensonderhoud. In een zoektocht naar recht(vaardigheid), bescherming, teruggave van eigendomsrechten en het recht tot settelen, hebben gemeenschappen gepoogd om lokale leiders en politici namens hen te laten interveniëren. Juridische processen, die een situatie van win-verlies opleveren, leiden alleen maar tot verder oplopende spanningen, vijandigheid en in sommige gevallen tot het gebruik van geweld. Ter voorbeeld, in het grensgebied van Kisumu en Nandi (West-Kenya) zijn recente moorden gerelateerd  aan conflicten betreffend landeigendom. Daarnaast worden spanningen verder verhoogd door het grote aantal veediefstallen. Vee representeert een belangrijk middel voor levensonderhoud, dat economische welvaart kan bieden in een land met hoge jeugdwerkeloosheid.

Voor veel mensen is (de toegang tot) land een basisbehoefte, gerelateerd aan de manier van leven, voedsel en inkomen, familie, identiteit, cultuur en geschiedenis. Eigendomsaanspraken zijn verweven met historische, politieke en etnische factoren en worden verder gecompliceerd door stereotypen en wederzijds onbegrip. Diepgewortelde verschillen tussen de verscheidene gemeenschappen in West-Kenya leiden regelmatig tot intensivering van conflict, bijvoorbeeld tijdens verkiezingstijd. De afwezigheid van erkenning van landeigendomsrechten en het gebrek aan (alternatieve) rechtsmechanismen ondermijnen vreedzame conflictbeslechting, waardoor onenigheid op de achtergrond aanwezig blijft, tot het uiteindelijk wordt geuit in (gewelddadig) conflict. Dialoog is nodig – op lokaal en nationaal niveau – om terugkerend conflict te voorkomen. Daarom benadrukt Justice and Peace Nederland in haar werk met lokale partners dialoog, alternatieve en lokale conflictoplossing, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan de historische en culturele betekenis van land.

Activiteiten Justice and Peace

De diepgewortelde landconflicten hebben lange termijn oplossingen nodig, die de behoeftes van de verschillende gemeenschappen en minderheden representeert. Dit omvat uitgebreide documentatie van de talrijke landclaims en oplossingen en aanbevelingen vanuit lokaal niveau.

Gelijk aan onze activiteiten in Zuid Soedan omvatten de activiteiten van Justice and Peace in Kenya trainingen van de jeugd en de uitvoering van human rights mapping – inclusief een speciale nadruk op geschillenbeslechting. Het proces van human rights mapping heeft een speciale focus op de link tussen land en culturele identiteit (geschiedenis & cultuur), het belang van land voor levensonderhoud (landsituatie) en veiligheid gerelateerd aan het specifieke geografische gebied (veiligheidssituatie) . Door middel van het geven van trainingen – die de kennis op het gebied van land(rechten) binnen gemeenschappen verhogen – en het opzetten van lokale land commissies versterken gemeenschappen hun interne organisatie en capaciteit. De human rights mapping en de documentatie ervan stelt ze beter in staat om met elkaar en met relevante stakeholders in dialoog te gaan. Het doel: vreedzame en sterke gemeenschappen, in staat om hun rechten te verdedigen en gezamenlijk de toegang tot hun land te beheren.

Voor meer informatie, neem contact op met Maaike van Breevoort, Programmamedewerker